Robert Brown (1773-1858)
Botanik angielski. W latach 1801-1805 uczestniczył w wyprawie naukowej do Australii. Zebrał tam około 4000 gatunków roślin australijskich, w tym wiele dotąd nie znanych. Swoje uwagi na temat flory tego kontynentu zawarł w dwóch dziełach, które wydał drukiem: ?Prodromus Florae Novae Hollan-diae et Insulae Van Diemen” (1810-1835) oraz ?General Remarks, Geographical and Systematical, on the Botany of Terra Australis” (1814). Po tej publikacji stał się znany poza granicami swego kraju i zaczął otrzymywać rośliny zebrane przez innych botaników w różnych częściach świata. Umożliwiło to Brownowi sporządzenie naukowych opisów roślinności Jawy, Dalekiej Północy, Etiopii i okolic ujścia Konga. Dokładna obser-
wacja rozlicznych gatunków roślin doprowadziła Browna do prac badawczych nad budową zalążka i nasienia u roślin oraz nad procesem zapłodnienia woreczka zalążkowego. Wkrótce prace na ten temat zaczęto uważać za obowiązujące w świecie botaniki. Wyznaczyły one dalszy kierunek badań dla przyszłych botaników. W roku 1827 dokonał odkrycia bezładnych ruchów drobniutkich cząsteczek zawiesiny pyłku kwiatowego w cieczy. Zjawisko to, nazwane ruchami Browna, zostało zdefiniowane jako bezustanny, chaotyczny, podobny do drgań i podskoków ruch cząsteczek fazy rozproszonej w układzie dyspersyjnym (mieszanina niejednorodna, złożona z fazy rozpraszającej i fazy rozproszonej; obie fazy mogą występować w stanie stałym, ciekłym i gazowym), wywołany uderzeniami drobin fazy rozpraszającej, podlegających ruchom termicznym. (Wyjaśnienie tych ruchów oddziaływaniem znajdujących się w ciągłym ruchu cieplnym cząsteczek chemicznych cieczy wchodzącej w skład zawiesiny podali później, niezależnie od siebie, Albert Einstein i Marian Smoluchowski, jeden z największych fizyków polskich). Rok 1831 przyniósł ważne odkrycie: prowadząc badania wewnętrznej treści komórek skórki storczyków, stwierdził, że u roślin istnieje jądro komórkowe. Robert Brown ugruntował (obok botanika szwajcarskiego Augustine’a P. de Candolle’a) podstawy naturalnego systemu roślinnego. Od roku 1811 był członkiem angielskiego naukowego Towarzystwa Królewskiego (Royal Society), a od 1833 członkiem francuskiej Akademii Nauk (Academic des Sciences).